പുരാതന കേരളത്തിലെ ചേര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രവും മുസിരിസ് തുറമുഖ നഗരത്തിന്റെ ഭാഗവുമായ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു ശിവക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ത്തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം (Keezhthali Mahadeva Temple). കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ‘താളി’ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രം പൗരാണിക കാലത്തെ സാംസ്കാരിക-രാഷ്ട്രീയ പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്.

📜 ചരിത്ര പശ്ചാത്തലവും പ്രത്യേകതകളും:

• താളി ക്ഷേത്രങ്ങൾ: പഴയകാല കേരളത്തിൽ ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങളും പൊതു തീരുമാനങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്തിരുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട 18 താളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കീഴ്ത്തളി. ചേര രാജാക്കന്മാരുടെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.
• ഐതിഹ്യം: കേരളത്തിന്റെ സൃഷ്ടാവായ പരശുരാമൻ സ്ഥാപിച്ച 108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. കിരാതമൂർത്തി ഭാവത്തിലുള്ള ശിവപ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
• അക്രമങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും: ചരിത്രത്തിൽ വിവിധ വിദേശ അധിനിവേശങ്ങൾക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ഈ ക്ഷേത്രം ഇരയായിട്ടുണ്ട്. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെയും ഡെച്ചുകാരുടെയും കാലഘട്ടത്തിലും തുടർന്ന് ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ പടയോട്ടക്കാലത്തും ക്ഷേത്രത്തിന് വലിയ തോതിൽ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചിരുന്നു. പണ്ടത്തെ വലിയ സമുച്ചയത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പായി ഇന്ന് പ്രധാന ശ്രീകോവിലും ചുറ്റുഭാഗങ്ങളുമാണ് നിലവിലുള്ളത്. പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെയും പ്രത്യേക ട്രസ്റ്റിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ ഈ ക്ഷേത്രമുള്ളത്.