കേരളത്തിലെ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് മതിലകം. ദേശീയപാത 66-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിന് ഏകദേശം 5 മൈൽ വടക്കുമായാണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എസ്.എൻ പുരം, പനങ്ങാട് എന്നിവയാണ് സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ. തൃപ്രയാറിലേക്കോ ഇരിങ്ങാലക്കുടയിലേക്കോ പോകുന്ന പാതയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

🏛️ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം:

• ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം: മധ്യകാല ജൈന വിഹാരമായിരുന്ന ‘തിരുക്കുണ്ണാവൈ’ അഥവാ ‘തൃക്കണ മതിലകം ക്ഷേത്രം’ സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥലമായാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ മതിലകത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
• ചിലപ്പതികാരം ബന്ധം: മധ്യകാല തമിഴ് കാവ്യമായ ‘ചിലപ്പതികാരത്തിന്റെ’ രചയിതാവായ ഇളംകോ അടികളുടെ സന്യാസ മഠമായ ‘കുണ്ണാവൈർ കോട്ടവുമായി’ തിരുക്കുണ്ണാവൈ ക്ഷേത്രത്തെ ബന്ധപ്പെടുത്താറുണ്ട്.
• മാറ്റങ്ങൾ: 15-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ തിരുക്കുണ്ണാവൈ ക്ഷേത്രം ഒരു ശിവക്ഷേത്രമായി മാറുകയും, പിന്നീട് മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ഇത് പൂർണ്ണമായി നശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

⛏️ പുരാവസ്തു ഖനനങ്ങളും കണ്ടെത്തലുകളും:

• ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (ASI): 1967-ലും 1970-ലും ASI മതിലകത്ത് ഖനനങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി.
• പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ: 10-ഉം 11-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ചൈനീസ് സെലാഡോൺ വെയർ, ചോള നാണയങ്ങൾ, നൂറുകണക്കിന് ചെറിയ മൺചെരാതുകൾ എന്നിവ ഇവിടെനിന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചോള ചക്രവർത്തിയായ രാജരാജന്റെ രണ്ട് നാണയങ്ങളും ഇവിടെ നിന്ന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.
• പുതിയ കാലഘട്ടത്തിലെ സർവേകൾ: 2014-ൽ കേരള സംസ്ഥാന പുരാവസ്തു വകുപ്പ് മതിലകത്ത് ഫീൽഡ് സർവേ നടത്തി. തുടർന്ന് 2020-ൽ ASI ഒരു നോൺ-പ്രോഫിറ്റ് ട്രസ്റ്റിന് ഇവിടെ കൂടുതൽ ഖനനങ്ങൾ നടത്താൻ ലൈസൻസ് അനുവദിക്കുകയും, ആ വർഷം തന്നെ ആദ്യഘട്ട പരീക്ഷണ ഖനനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു.