കേരളത്തിലെ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധവും പുരാതനവുമായ ഒരു ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രമാണ് തിരുവഞ്ചിക്കുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം (Thiruvanchikulam Mahadeva Temple). കേരള ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം ചേരകാലഘട്ടത്തിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാദേവനെ പ്രധാന മൂർത്തിയായി ആരാധിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നിയായ പാർവ്വതി ദേവിയെ ഉമാദേവിയായും സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപദേവന്മാരുള്ള (33 എണ്ണം) ക്ഷേത്രമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതിനുണ്ട്.

📜 ഐതിഹ്യവും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും:

• പാടൽ പെട്ര സ്ഥലം: 7-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തമിഴ് ശൈവ കൃതിയായ തേവാരത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള 276 ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് ഈ പദവി ലഭിച്ച ഏക ക്ഷേത്രം തിരുവഞ്ചിക്കുളമാണ്.
• കൈലാസ പ്രാപ്തി: തമിഴ് ശൈവ സിദ്ധാന്തത്തിലെ നാല് പ്രധാന വിശുദ്ധരിൽ ഒരാളായ സുന്ദര മൂർത്തി നായനാർ ഇവിടെനിന്നും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് (കൈലാസത്തിലേക്ക്) പോയെന്നാണ് പെരിയപുരാണം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ ഐതിഹ്യ രാജാവായ ചേരമാൻ പെരുമാളും തന്റെ സുഹൃത്തായ സുന്ദരമൂർത്തി നായനാരുമൊത്ത് ഈ ക്ഷേത്ര പരിസരത്തുനിന്നാണ് കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

⏰ ക്ഷേത്ര സമയങ്ങളും വിശേഷങ്ങളും:

• ദർശന സമയം: എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ 4:00 മണി മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12:00 മണി വരെയും, വൈകുന്നേരം 4:00 മണി മുതൽ രാത്രി 8:30 മണി വരെയും ക്ഷേത്രം തുറന്നിരിക്കും. ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ സമയവും ദർശനമുണ്ടാകും.
• പൂജകളും ഉത്സവങ്ങളും: ദിവസേന നാല് പൂജകളും വർഷത്തിൽ മൂന്ന് പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളും ഇവിടെ നടക്കുന്നു. കുംഭമാസത്തിൽ (ഫെബ്രുവരി-മാർച്ച്) നടക്കുന്ന എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മഹാശിവരാത്രി ഉത്സവമാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. കൊച്ചി ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലുള്ള തിരുവഞ്ചിക്കുളം ദേവസ്വമാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്.